40 χρόνια JAWS: trivia αφιέρωμα στη μεγαλύτερη θαλάσσια τρομάρα του σινεμά

jaws kentriki

Ο σχετικά άπειρος Steven Spielberg στα 27 του ανέλαβε να σκηνοθετήσει την πρώτη σχετικά μεγάλου budget ταινία του. Η σχετικά απλή ιδέα του Jaws (καρχαρίας ψάχνει ανθρώπινα μεζεδάκια σε παραλίες τουριστικού θέρετρου) κατέληξε στα χέρια του νεαρού σκηνοθέτη μια από τις πιο τρομακτικές κινηματογραφικές εμπειρίες, χωρίς καν να πρόκειται για καθαρόαιμο θρίλερ. Το περασμένο Σάββατο πέρασαν 40 χρόνια από τις 20 Ιουνίου του 1975 όπου και κυκλοφόρησε η ταινία, η οποία σημείωσε τρομακτική εμπορική επιτυχία κι έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα καριέρα του Spielberg. Μέχρι τότε όμως, η δημιουργία της πέρασε από τόσες πολλές περιπέτειες, που ηθοποιοί, σκηνοθέτης και συνεργείο ήταν σίγουροι ότι θα αποτελεούσε την ταφόπλακα της καριέρας τους. Η backstage ιστορία του Jaws είναι σχεδόν το ίδιο συναρπαστική με την ταινία:

 

 

Ο αρχικός σκηνοθέτης απορρίφθηκε όταν περιέγραφε στον σεναριογράφο το όραμά του για την εναρκτήρια σκηνή, κι αντί για «καρχαρίας» είπε «φάλαινα». Οι παραγωγοί ξενέρωσαν και τον αντικατέστησαν με τον νεαρό Spielberg, ο οποίος είχε ήδη ενθουσιαστεί με το σενάριο-κατά κάποιο τρόπο του θύμισε το Duel-και είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον.

 

Η πρώτη απαίτηση του Spielberg ήταν να γίνουν τα γυρίσματα σε φυσικό περιβάλλον, στον Ατλαντικό Ωκεανό. Ούτε λίμνες, ούτε δεξαμενές, ο σκηνοθέτης ήταν κατηγορηματικός, ή ωκεανός ή θα αποχωρούσε από το project. Ο λόγος που επέμεινε ήταν επειδή ήθελε η υφή και το χρώμα του νερού να δείχνουν όσο πιο αληθινά γίνεται, αλλιώς κανείς δεν θα ‘εβρισκε την ταινία τρομακτική.

Jaws-Spielberg

Ο Charlton Heston ήθελε πολύ να παίξει το ρόλο του αστυφύλακα Brody, αλλά ο Spielberg τον απέρριψε ως «πολύ star», ως κάποιον που θα επισκίαζε τον καρχαρία, τον οποίο ο σκηνοθέτης αντιμετώπιζε σαν τον πραγματικό πρωταγωνιστή. Αντί του Heston, προτίμησε τον Roy Scheider.

 

Ο μηχανικός καρχαρίας που ετοιμάστηκε για τα γυρίσματα (και που τελικά μετά βίας λειτούργησε) πήρε το όνομα του δικηγόρου του Spielberg, Bruce. Δεκαετίες μετά, ο καρχαρίας στο Finding Nemo θα συστηθεί στους πρωταγωνιστές ως Bruce. Σίγουρα όχι τυχαίο.

jaws-swim-scene-02

Ο Bruce δούλευε μια χαρά στις δοκιμές στη δεξαμενή, αλλά ο μηχανισμός αποδείχθηκε ελαττωματικός στο θαλασσινό νερό. Τα προβλήματα λύνονταν προσωρινά, αλλά τελικά ο μηχανικός καρχαρίας δε λειτούργησε ποτέ όπως έπρεπε, ενω τις λίγες φορές που κατάφερε να «κολυμπήσει» ήταν πολύ αργός και καθόλου απειλητικός. Ο Spielberg αναρωτήθηκε «τι θα έκανε ο Hitchcock;» κι έτσι αποφάσισε απλώς να υπονοεί τον τρόμο και να απεικονήσει ελάχιστα τον καρχαρία, απόφαση που τελικά απογείωσε την ταινία.

 

Για τις ανάγκες της πρώτης σκηνής (όπου η αρχική σκέψη ήταν να εμφανιστεί κανονικά και ο καρχαρίας), η Susan Backlinie που υποδύεται την Chrissie δέθηκε με καλώδια και το crew την τραβούσε δεξιά κι αριστερά, για να δοθεί η αίσθηση ότι κάτι την έχει αρπάξει κάτω από το νερό. Την τελευταία πινελιά σε αυτό το βασανιστήριο την έβαλε ο ίδιος ο Spielberg, ο οποίος έριχνε θαλασσινό νερό στο στόμα της ενώ αυτή ούρλιαζε, για να αποδοθεί καλύτερα η αίσθηση του πνιγμού.

jaws-sigekrimeni

Οι ηθοποιοί και το crew υπήρξαν ιδιαίτερα δημοφιλείς στα κορίτσια του Martha’s Vineyard όπου γίνονταν τα γυρίσματα, με τον Richard Dreyfuss να κερδίζει τη φήμη του μεγαλύτερου party animal και scorer από όλους. Ο Spielberg από την άλλη προτιμούσε τα βράδια να αποσύρεται στο δωμάτιό του και να δουλεύει πάνω στα προβλήματα που προέκυπταν συνέχεια.

 

Οι Richard Dreyfuss και Robert Shaw ήταν στα μαχαίρια καθ’όλη τη διάρκεια των γυρισμάτων, γεγονός που κατά τον Spielberg έκανε την κόντρα των ρόλων τους να φαίνεται ακόμα πιο πειστική.

 

Για τις ανάγκες των γυρισμάτων, είχαν κατασκευαστεί δυο πανομοιότυπες βάρκες Orca (το όνομα του σκάφους του Quint στην ταινία). Η μία βυθίστηκε. Όχι για τις ανάγκες των γυρισμάτων, αλλά στ’αλήθεια, ενώ ήταν γεμάτη ηθοποιούς και τεχνικούς. Ο Spielberg έσπευσε με σωσίβιες λέμβους να μαζέψει το crew φωνάζοντας σε μια ντουντούκα «βγάλτε τους ηθοποιούς από τη βάρκα» για να λάβει απάντηση «γάμα τους ηθοποιούς, σώστε τα μηχανήματα» από τον John Carter, έναν 70χρονο τεχνικό ήχου που προσπαθούσε να σώσει τον 50 χιλιάδων δολλαρίων εξοπλισμό του.

jaws-behind-the-scenes

Ένα επιπλέον συνεργείο δούλευε παράλληλα στην Αυστραλία, γυρίζοντας υποβρύχια πλάνα με πραγματικούς λευκούς καρχαρίες. Το πρόβλημα είναι ότι ήταν πολύ μικρότεροι από το κτήνος που πρωταγωνιστούσε στην ταινία. Για τη σκηνή που ο καρχαρίας επιτίθεται στον Hooper, οι παραγωγοί σκέφτηκαν κάτι απλό: να χρησιμοποιήσουν έναν μικρόσωμο stuntman ώστε ο καρχαρίας να δείχνει πραγματικά τεράστιος.

 

Στο αρχικό σενάριο, ο Hooper πεθαίνει, γίνεται μεζές. Το συνεργείο από την Αυστραλία επικοινώνησε λέγοντας ότι είχαν μαζέψει εκπληκτικό υλικό με τον καρχαρία να παλεύει πάνω στο μεταλλικό κλουβί προστασίας. Όμως ο stuntman δε βρισκόταν μέσα στο κλουβί και το υλικό κανονικά θα θεωρούταν άχρηστο, αλλά εντυπωσίασε τόσο πολύ τον Spielberg που αποφάσισε να το χρησιμοποιήσει ακόμα κι αν αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να αλλάξει το σενάριο κι ο Hooper να τη γλυτώσει τελευταία στιγμή. «Ένας λευκός καρχαρίας από την Αυστραλία ξαναέγραψε το σενάριό μας» δήλωσε ένας παραγωγός.

 

Για την τελευταία μέρα είχε μείνει μόνο η σκηνή με την ανατίναξη του καρχαρία. Ο Spielberg εκείνη τη μέρα εξαφανίστηκε. Φοβόταν ότι το συνεργείο θα τον πετούσε για χαβαλέ στη θάλασσα. Έκτοτε έχει γίνει παράδοση να μην είναι ποτέ παρών την τελευταία μέρα των γυρισμάτων.

90b1f0c3434f45429e5b4f1b75f07662

Το μοντάζ έγινε από τη Verna Fields στο σπίτι της, όπου υπήρχε και μια μικρή πισίνα. Ο Spielberg παρόλο που είχε ολοκληρώσει τα γυρίσματα, θέλησε να προσθέσει ακόμα μια σκηνή τρομάρας, αυτή με το κομμένο κεφάλι. Το γύρισμα έγινε στην πισίνα της Fields.

 

Ο John Williams παρουσίασε για πρώτη φορά στον Spielberg το διάσημο μουσικό θέμα του Jaws στο πιάνο του, παίζοντας απλά τις 2-3 νότες που το αποτελούν. Ο Spielberg νόμιζε ότι του έκανε πλάκα.

 

Στην πρεμιέρα ο Spielberg ήταν τόσο αγχωμένος που δεν παρακολούθησε την ταινία και προτίμησε να καθίσει στο lobby. Λίγη ώρα μετά η πόρτα άνοιξε κι ένας θεατής βγήκε έξω τρέχοντας. Ο Spielberg όντας σίγουρος ότι το κοινό θα μισήσει την ταινία, σκέφτηκε “oh my God, my first walkout” μέχρι που είδε τον θεατή να μην προφταίνει να φτάσει ως την τουαλέτα και να ξερνάει στο πάτωμα του lobby, προφανώς τρομοκρατημένος-κι όχι δυσαρεστημένος-πελάτης.

Διονύσης Νταλκάς


Αποψιάτορας. Ημιμαθής ξερόλας. Εθισμένος στο ρολό φυσαλίδας. Είδωλο του ο Ιζνογκούντ.