Blade Runner 2049: Μια ωδή στην ανθρώπινη ψυχή

blade-runner-2049

Τα πραγματικά σπουδαία sci-fi φιλμ αποτελούν για τον γράφοντα την πεμπτουσία του σινεμά (και) για έναν συγκεκριμένο λόγο: πως μεταφορικά χρησιμοποιούν τα συστατικά του ίδιου του κινηματογράφου, δηλαδή έναν προτζέκτορα και μια οθόνη. Και αν η οθόνη είναι ένας κόσμος που τοποθετείται στο εγγύς ή το απώτερο μέλλον και του οποίου οι περιορισμοί είναι μόνο αυτοί που θα του επιβάλλει ο ίδιος ο δημιουργός του, ο προτζέκτορας είναι οι διαχρονικές υπαρξιακές ανησυχίες που έχει κληρονομήσει ως ευχή και κατάρα ο ανθρώπος του παρόντος και οι οποίες προβάλλονται πάνω στο μέλλον αυτό. Αν θα έπρεπε για τις ανάγκες του κειμένου να ονοματίσουμε τρεις χαρακτηριστικές τέτοιες ταινίες, αυτές με μια γρήγορη σκέψη θα ήταν το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, το Solaris (ή το Stalker προς το οποίο ίσως λοξοκοιτά εντονότερα το θέμα μας) του Αντρέι Ταρκόφσκι και το Blade Runner του Ρίντλεϊ Σκοτ, για το σίκουελ του οποίου γίνεται και λόγος.

 

Ο θρίαμβος του Ντενί Βιλνέβ και του Blade Runner 2049 είναι οι ισορροπίες του. Όσο πανομοιότυπο και ταυτόχρονα διαφορετικό είναι το 2017 από το 1982, άλλο τόσο είναι και 2049 του Βιλνέβ σε σύγκριση με το 2019 (το έτος που εκτυλίσσεται το πρώτο φιλμ) του Σκοτ. Το Blade Runner 2049 δίνει μεν ώθηση στο σύμπαν και τη μυθολογία του προκατόχου του αλλά διατηρεί όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που το κάνουν να στέκεται ως μια απολύτως φυσική συνέχεια 35 ολόκληρα χρόνια μετά: Film noir και επιστημονική φαντασία, άνθρωποι και replicants, μια πομπώδης και οπτικά εξωστρεφής νέον δυστοπία μέσα στην οποία όμως κρύβονται τα πιο εσωτερικά (σχεδόν κλειστοφοβικά) ερωτήματα, αυτά που αφορούν την ίδια την ανθρώπινη ψυχή.

 

Το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, το καθήκον, η ελευθερία, το πόσο αξίζει μια ζωή και για ποιο πράγμα αξίζει να την θυσιάσεις, η μοναξιά, η εξερεύνηση της ταυτότητας μέσα από τη μνήμη και πως η τελευταία μπορεί να σημαίνει για τις πράξεις μας τα πάντα ή τελικά και τίποτα, είναι όλα αυτά τα οποία καταφέρνει να ενσωματώσει ο Βιλνέβ σε μια από τις πιο αριστουργηματικές οπτικά ταινίες των τελευταίων ετών, χωρίς όμως να παρασύρεται από κάποιο προστακτικό ύφος. Ακριβώς το αντίθετο μάλιστα. Στα αιώνια αναπάντητα γύρω από την ανθρώπινη ψυχή, ίσως η χειρότερη καταδίκη είναι η βεβαιότητα πως κατέχουμε απαντήσεις. Εδώ λοιπόν ο Βιλνέβ, αντί να εκβιάσει απαντήσεις, προτιμά να κάνει τις καλύτερες δυνατές ερωτήσεις χωρίς φανφάρες και μεγαλεπήβολες δηλώσεις που ενδεχομένως να έρχονταν σε σύγκρουση με την φύση του έργου του (παγίδα στην οποία έπεσε ο Κρίστοφερ Νόλαν με το Interstellar). Η σιωπή που σπάνε οι κραυγές του Agent K (Ράιν Γκόσλινγκ) και το “sometimes, in order to love someone, you have to be a stranger” ενός γερασμένου Deckard (Χάρισον Φορντ) δίπλα από ένα ποτήρι ουίσκι, είναι στιγμές εκκωφαντικοτέρες από το πιο βαρύγδουπο τσιτάτο.

 

Το μόνο πραγματικό ψεγάδι του έργου προκύπτει καθαρά από τη μοιραία σύγκρισή του με αυτό του 1982 και αφορά το soundtrack. Ναι μεν οι Χανς Ζίμμερ και Μπέντζαμιν Γουόλφις αντλούν έμπνευση (και ορισμένα samples) από την αξεπέραστη δουλεία του Βαγγέλη Παπαθανασίου, αλλά τραβούν έναν δρόμο δικό τους με κατεύθυνση περισσότερο προς ένα επιβλητικό sound design και λιγότερο προς το να δώσουν συνθέσεις αντίστοιχες των “Blade Runner Blues”, “Love Theme” και “Rachel’s Song”, πράγμα που ενδεχομένως να είναι ως έργο δυσκολότερο και από αυτό που είχε να φέρει εις πέρας ο σκηνοθέτης (ίσως και ανθρωπίνως αδύνατον), αλλά παρ’ όλα αυτά δεν παύει να είναι αισθητή η απουσία ενός εκ των μεγαλύτερων συνθετών του 20ου αιώνα.

 

Μέσα από το Blade Runner 2049, ο Ντενί Βιλνέβ κάνει κάτι πολύ παραπάνω από το καθήκον του απέναντι σε μια βαριά κληρονομιά. Παραδίδει μια ταινία της οποίας το όραμα είναι πραγματικά μεγάλο αλλά όχι απρόσιτο για τον άνθρωπο. Αυτός άλλωστε βρίσκεται στο επίκεντρό της. Και ένα όραμα τέτοιου βεληνεκούς, στον χώρο των μεγάλων sci-fi παραγωγών τουλάχιστον, ίσως είχαμε να συναντήσουμε 11 χρόνια, από το Children Of Men του Αλφόνσο Κουαρόν.

 

Βαγγέλης Ανανίδης


Διπολικός. Επειδή μοιράζεται την ημέρα των γενεθλίων του με τον Stevie Ray Vaughan, τον Denis Villeneuve και τον Zlatan Ibrahimovic, νομίζει πως είναι προορισμένος για κάτι σπουδαίο. Δεν είναι.