Captain America: Civil War – Ρομαντισμός και αξίες

civil

Θέμα συζήτησης στο κομμάτι της pop culture αποτελεί η τελευταία ταινία Captain America με τίτλο Civil War. Μια ταινία στην οποία συμμετέχουν οι περισσότεροι σούπερ ήρωες που έχουν παρουσιαστεί στο κινηματογραφικό σύμπαν της Marvel σε μια μορφή αντιπαράθεσης μεταξύ αυτών ενώ έχει πολιτικό και ιδεολογικό υπόβαθρο. Μία κόντρα όχι μόνο πολεμική αλλά και αξιών.

Μετά από ένα ατύχημα κατά τη διάρκεια μιας επιχείρησης των Avengers στη Νιγηρία, τα Ηνωμένα Έθνη αναλαμβάνουν τη δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής η οποία θα αναλάβει τη διαχείριση των σούπερ ηρώων. Με αυτό το σκεπτικό, οι Avengers δε θα δρουν αυτόνομα αλλά ύστερα από εντολές κυβερνήσεων και ουσιαστικά θα αποτελούν έναν πολύ ισχυρό στρατό δίχως άποψη, υποχρεωμένο να εκτελεί τις εντολές που λαμβάνει.

Κατά τη διάρκεια της ταινίας αναφέρεται ότι σε περίπτωση που οι Avengers δεν επιθυμούν να καταγραφούν τότε θα πρέπει να αποσυρθούν. Σε περίπτωση που δεν το κάνουν, θα συλλαμβάνονται.

Το Civil War εκτός από μια εξαιρετική ταινία που έρχεται να δέσει με τις υπόλοιπες που έχουν δημιουργηθεί και αφορούν το σύμπαν της Marvel, αποτελεί και τροφή για σκέψη με πολιτικές προεκτάσεις που συσχετίζονται άμεσα με την κρίση αξιών της σύγχρονης εποχής κατά την οποία οι ιδεολογίες θυσιάζονται στο όνομα της επίτευξης στόχων οι οποίοι πάντα μοιάζουν λανθασμένοι. Στη συγκεκριμένη ταινία, υπάρχει η διάσταση των απόψεων των δύο ηγετικών μορφών των Avengers. Του Captain America και του Iron Man.

Ο μεν Captain America αποτελεί μία αξιοσημείωτη περίπτωση ενός ηλικιωμένου, εγκλωβισμένου στο σώμα ενός νέου, ο οποίος έχει λάβει ορισμένες αξίες οι οποίες ανήκουν στο μακρινό παρελθόν και τις οποίες πιέζεται να θυσιάσει για να προσαρμοστεί στο σήμερα. Εκεί που οι ιδέες της ελευθερίας μοιάζουν να εξαφανίζονται στο όνομα της ασφάλειας. Ουσιαστικά το debate μεταξύ Captain Rogers και Tony Stark θα μπορούσε κάλλιστα να είναι προέκταση του κοινωνικού διαλόγου σχετικά με τον Patriot Act που πέρασε η κυβέρνηση Bush μετά την 9/11. Οι περιπτώσεις είναι παρόμοιες καθώς και στις δύο τίθεται το ερώτημα του αν κάποιος θα θυσίαζε την ελευθερία στο όνομα της ασφάλειας. Οι απόψεις που παρουσιάζονται μεταξύ Cap και Iron Man βασίζονται απόλυτα στην κοινωνική θέση που έχουν και οι δύο καθώς και στις κοινωνικές αξίες που έχουν λάβει.

Από τη μία πλευρά ο Cap αποτελεί μέλος της προπολεμικής αστικής κοινωνίας χωρίς ιδιαίτερα προνόμια, μεγαλωμένος στην εποχή του Κραχ του 1929 και του New Deal με την ιδέα του πατριωτισμού να δεσπόζει στην κοσμοθεωρία του. Αυτό φαίνεται και από την απόφαση του να κάνει αίτηση ώστε να καταταχθεί στο στρατό όταν ξεσπά ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος με σκοπό να πολεμήσει ενάντια στο ναζισμό στο όνομα της ελευθερίας. Δεν επιθυμεί να σκοτώσει, απλά θέλει να παρεμποδίσει τον οποιονδήποτε επιχειρεί να πάρει από αυτόν και τους συνανθρώπους του το αγαθό που ονομάζεται ελευθερία.

bullies

Από την άλλη ο Iron Man παρότι αποτελεί έναν πανέξυπνο άνθρωπο, δε μπορεί παρά να μη συνδυαστεί με το κεφάλαιο και τη συνεργασία αυτού με τις κυβερνήσεις. Γόνος πλούσιας οικογένειας με ιστορικό στην κατασκευή και το εμπόριο όπλων κάνει το ίδιο λάθος με τους εκπροσώπους του συντηρητισμού παγκοσμίως. Αν και αναφέρονται συνεχώς στην ελευθερία, δεν αντιλαμβάνονται ότι η κατασκευή υπερόπλων καθιστά το φόβο πραγματικότητα ενώ μία ακόμη παθογένεια αυτών των συντηρητικών πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων είναι ότι κατανοούν τον κόσμο όπως είναι,  αδιαφορώντας για την απουσία δικαιοσύνης και ισότητας.

Ένα θετικό που προκύπτει από την παγκόσμια οικονομική και πολιτική κρίση είναι το γεγονός ότι αντλεί έμπνευση από αυτή και ο κινηματογράφος ο οποίος έχει ισχυρή επιρροή σε νεαρές ηλικίες αλλά και γενικότερα στο δημόσιο διάλογο. Επομένως μια συζήτηση σχετικά με το αν θα έπρεπε οι Avengers να εκτελούν εντολές μιας επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών έχει άμεση συνάρτηση με την πραγματικότητα καθώς το ίδιο ερώτημα τίθεται και με τον Patriot Act.

Και οι δύο περιπτώσεις έρχονται σε αντιδιαστολή με την έννοια της ελευθερίας. Οι Avengers της πραγματικότητας δεν είναι άλλοι από τους πανίσχυρους στρατούς των χωρών που καθορίζουν τις εξελίξεις παγκοσμίως. Αυτοί οι στρατοί, μετά από υποδείξεις κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών όπως τα Ηνωμένα Έθνη, έχουν διαλύσει τον κοινωνικό ιστό χωρών δημιουργώντας μεγαλύτερα προβλήματα από αυτά που βάλθηκαν να επιλύσουν ενώ είναι σαφές ότι δε μάχονταν στο όνομα της ελευθερίας αλλά στο όνομα της εξυπηρέτησης συμφερόντων. Ελευθερία δεν είναι οι κρατικές παρακολουθήσεις ή εκμετάλλευση στρατευμάτων για την κατάλυση καθεστώτων. Είναι το ακριβώς αντίθετο, είναι φόβος. Επίσης, σε συνάρτηση με την πραγματικότητα, οι κυβερνήσεις και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αποδείξει ότι δεν έχουν την απαραίτητη υπευθυνότητα για να διαχειριστούν τέτοιου είδους δύναμη. Όπως άλλωστε έχει διδάξει η ίδια η Marvel μέσα από τον Spiderman, η μεγάλη δύναμη έρχεται μαζί με τη μεγάλη υπευθυνότητα. 

Σε έναν κόσμο που η τρομοκρατία και ο νεοφιλελευθερισμός αφήνουν πίσω τους θύματα αλλά κυρίως τραύματα ιστορικού χαρακτήρα, οι κοινωνίες έχουν ανάγκη τους ήρωες. Αυτοί όμως δεν υπάρχουν με τη μορφή που παρουσιάζονται στα comics, τις ταινίες και τις σειρές. Εκπροσωπούν όμως κάποιες αξίες που πηγάζουν από την πραγματικότητα. Ήρωας για τον κάθε άνθρωπο σήμερα είναι ο ίδιος του ο εαυτός. Όπως και ο Captain America στο Civil War παραμένει πιστός στις αξίες και τα οράματα του, το ίδιο πιστές είναι απαραίτητο να μείνουν και οι κοινωνίες. Όταν βλέπουν ότι γίνεται προσπάθεια να καλλιεργηθεί μέσα τους ο φόβος και η απόγνωση τότε είναι η στιγμή που οφείλουν να βρίσκουν την αντίθετη άποψη ανάμεσα στις αξίες και τα ιδανικά τους. 

Το Civil War παρουσιάζει μία σύγκρουση ιδεών και αποδεικνύει πως ο Captain America δεν αποτελεί ένα σούπερ ήρωα με εθνικιστικά χαρακτηριστικά. Αντιθέτως παρουσιάζει αισθήματα αλληλεγγύης τα οποία βασίζονται όχι στο κομμάτι της διαχείρισης από λίγους, αλλά σε κοινωνικό επίπεδο. Εκεί που κάθε απλός πολίτης είναι ο ήρωας του εαυτού και του διπλανού του.

 

Parker George


Wannabe δημοσιογράφος, με επαναστατικές ρίζες σφυρηλατημένες στην Αβάνα. Ξεχασμένος σε μια γωνιά του ευρωπαϊκού νότου.