Covid-19: Το τέλος της ιστορίας

stasi-adeios-dromos-vouli

Το τέλος της ιστορίας στην περίπτωση της πανδημίας που προκλήθηκε από τον Covid-19 δεν αφορά κάποια εικόνα της Αποκάλυψης που απειλεί το ανθρώπινο είδος με αφανισμό. Αντιθέτως, παρά το γεγονός ότι αποτελεί μία σκληρή δοκιμασία και θα μείνει στη συλλογική μνήμη ως μία τομή στην ιστορία της ανθρωπότητας, θα ξεπεραστεί μετά από τις  ηράκλειες προσπάθειες του απανταχού επιστημονικού και υγειονομικού προσωπικού. Στην προκειμένη περίπτωση το τέλος της ιστορίας αφορά τις πολιτικές και οικονομικές αντιλήψεις που δημιούργησαν ένα σύστημα υγείας που παρουσιάζει ελαττώματα αρχικά στον τομέα της πρόληψης και εν συνεχεία στον τομέα της αντιμετώπισης τέτοιων συνθηκών.

Οι πολιτικές και οικονομικές αντιλήψεις που μιλούσαν για μικρό και ευέλικτο κράτος, για είσοδο των ιδιωτικών συμφερόντων στον τομέα της υγείας και αρνούνταν εν γενεί τον κρατικό παρεμβατισμό έχουν ηττηθεί κατά κράτος. Δυστυχώς, για να φτάσει η ανθρωπότητα σε αυτό το συμπέρασμα χρειάστηκε να αντιμετωπίσει μία πανδημία τεραστίων διαστάσεων που αφήνει πίσω της τεράστιες πληγές σε οικονομικό αλλά κυρίως συναισθηματικό επίπεδο.

Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο Covid-19 έχει μία τεράστια δόση ειρωνείας προς αυτούς που διέπραξαν την ύβρη της πλήρους χρηματιστικοποιήσης τομέων ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη εξέλιξη. Η πανδημία του Covid-19 λοιπόν αποτελεί το τέλος του σκληρού δογματισμού που μιλούσε για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, για ιδιωτική πρωτοβουλία, για άεργους φτωχούς που θέλουν να ζουν με κρατικά επιδόματα και κυρίως αποτελεί το τέλος του νεοφιλελεύθερου δόγματος που εκφράστηκε από τα χείλη του Ρόναλντ Ρίγκαν το 1981 όταν είπε ότι «το κράτος δεν είναι η λύση στο πρόβλημα, αλλά το πρόβλημα».

Δυστυχώς για τον Ρόναλντ Ρίγκαν και τους απανταχού ομοϊδεάτες του, ευτυχώς όμως για τις ανθρώπινες κοινωνίες, το κράτος είναι ο πυλώνας στήριξης των πολιτών χωρίς τον οποίο δε θα μπορούσε να υπάρξει καμία πρόοδος σε οποιονδήποτε τομέα. Την ώρα που γράφονται αυτές οι λέξεις, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κάνει μια ένεση ρευστότητας καθώς αποδεσμεύει 750 δισεκατομμύρια ευρώ για την επαναγορά δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετεί στον πάγο το Σύμφωνο Σταθερότητας καθώς αναστέλλει τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας ενώ όλες οι ανεπτυγμένες χώρες του Δυτικού κόσμου διοχετεύοντας κρατικό χρήμα στην πραγματική οικονομία συμβάλλουν στο να παραμείνει ζωντανή.

Ταυτόχρονα, οι επιτάξεις ιδιωτικών επιχειρήσεων και οι κρατικοποιήσεις μεγάλων εταιρειών σε χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία αποτελούν απόδειξη πως μόνο ο κρατικός μηχανισμός μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των θέσεων εργασίας. Ο κρατικός παρεμβατισμός δεν είναι η πρώτη φορά που αποτελεί το μέσο στήριξης των κοινωνιών. Ανέκαθεν ήταν πάντα εκεί για να δώσει το έναυσμα για την ανάκαμψη και την ευημερία. Ο Φράνκλιν Ρούσβελτ με το New Deal του 1933 θεσπίζοντας προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και ρυθμίζοντας πυλώνες της οικονομικής ζωής όπως το τραπεζικό σύστημα έβαλε τις βάσεις για τη ραγδαία  οικονομική ανάπτυξη των Ηνωμένων Πολιτειών μεταπολεμικά φτάνοντας στην κορύφωση της τη δεκαετία του 70’. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το μεταπολεμικό οικονομικό σύστημα της Ευρώπης δημιουργώντας ισχυρά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας που οδήγησαν στην οικονομική ανάπτυξη η οποία ονομάστηκε Long Boom.

Πριν από 10 χρόνια, η ευρωπαϊκή οικονομική ελίτ δεν αντιλήφθηκε το γεγονός ότι η διοχέτευση χρήματος στην πραγματική οικονομία θα μπορούσε να βοηθήσει στο να παραμείνουν ζωντανές χώρες που αντιμετώπισαν οικονομικά προβλήματα. Αντιθέτως, εφάρμοσε προγράμματα λιτότητας που διαπνέονταν από έναν αέναο δογματισμό ο οποίος οδήγησε στην άνοδο της ακροδεξιάς, στην εξαθλίωση κοινωνιών και δημιούργησε μόνιμες πληγές στη συλλογική μνήμη μιας ολόκληρης γενιάς.

Στο σήμερα, διορθώνει το λάθος της καθώς δε θέλει να παλέψει εκ νέου με τις αντιφάσεις της. Είναι θλιβερό το γεγονός ότι χρειάστηκε μια πανδημία τεραστίων διαστάσεων για να φτάσει σε αυτό το συμπέρασμα. Σε κάθε περίπτωση, είναι ανάγκη το επιστημονικό και υγειονομικό προσωπικό να στηριχθεί με κάθε τρόπο, κάθε πολίτης να αντιληφθεί το μέγεθος της ατομικής του ευθύνης και εν τελεί η ανθρωπότητα να νικήσει τον Covid-19. Άλλωστε εδώ απόκτα νόημα η φράση e pluribus unum, καθώς μέσα από τη συλλογική προσπάθεια των πολλών θα επέλθει η ατομική επιτυχία που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η εξάλειψη του Covid-19.

Όταν το 1992 ο Φράνσις Φουκουγιάμα έκανε χρήση της φράσης «το τέλος της ιστορίας» μιλώντας για την επικράτηση των φιλελεύθερων ιδεών έναντι του αυταρχισμού των κομμουνιστικών καθεστώτων, σίγουρα δε θα φανταζόταν ότι στην ουσία το τέλος της ιστορίας αφορά όλους όσους θέλησαν να καπηλευτούν τις ιδέες της ατομικής ελευθερίας και της κοινωνικής προόδου.

They started a joke, but they didn’t see that the joke was on them.

Parker George


Wannabe δημοσιογράφος, με επαναστατικές ρίζες σφυρηλατημένες στην Αβάνα. Ξεχασμένος σε μια γωνιά του ευρωπαϊκού νότου.