#fsociety: Revolution is televised

mr2

«Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στη δημιουργία μιας τράπεζας;»

Μπέρτολ Μπρεχτ, Όπερα της Πεντάρας

 

Επανάσταση. Μια λέξη χιλιοειπωμένη που ο καθένας της δίνει τη δική του ερμηνεία. Βρίσκεται παντού. Στα βιβλία της ιστορίας, στα καταστατικά ριζοσπαστικών πολιτικών σχηματισμών, στη συνείδηση αυτών που δεν είναι ευχαριστημένοι με το κοινωνικοπολιτικό προϊόν που λαμβάνουν. Κανείς όμως από όλους όσους επιθυμούν την επανάσταση δε μπορεί να κατανοήσει τι ακριβώς σημαίνει. Μπορεί όμως να εξηγήσει πως τη φαντάζεται. Μπορεί να την περιγράψει.

Μια μορφή επανάστασης στον 21ο αιώνα αποτυπώνεται μέσα απο ερμηνείες ηθοποιών και παρουσιάζεται μέσα από το τηλεοπτικό γυαλί. Η επανάσταση καλύπτεται τηλεοπτικά. Ο λόγος, για τη σειρά Mr Robot.

Το Mr Robot επιχειρεί κάτι σχετικά πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της τηλεόρασης. Να παρουσιάσει μια κατάσταση αντίθεσης στο καπιταλιστικό σύστημα. Η αλήθεια είναι πως κάτι τέτοιο είναι ιδιαίτερα δύσκολο καθώς ένα τέτοιο εγχείρημα ισορροπεί ανάμεσα στα όρια της ουσίας και της γραφικότητας.

Βασικός στόχος του πρωταγωνιστή (του Elliot) είναι η διαγραφή του χρέους των πολιτών που χρωστούν στην ECorp μέσα από τη διάλυση της βάσης δεδομένων της. Ένα ριζοσπαστικό σχέδιο που φυσικά φαντάζει ως κάτι εξαιρετικά απίθανο αν σκεφτεί κανείς με ρεαλιστικά δεδομένα. Πετυχαίνει όμως το στόχο του και το χακάρισμα στην ECorp γίνεται πραγματικότητα, με τη μόνη διαφορά ότι η κατάρρευση μιας τράπεζας αυτού του μεγέθους έχει αρνητικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Η αδυναμία παροχής ρευστού δημιουργεί προβλήματα στην οικονομική ζωή της χώρας και αυτό έχει ως αποτέλεσμα ξεσπάσματα βίας και μειωμένη πρόσβαση σε αγαθά.

Αρχικά, ένα ενδιαφέρον κομμάτι της σειράς είναι το τρίγωνο Κράτους-Κεφαλαίου-Πολιτών. Ουσιαστικά φαίνεται πως το κράτος δεν είναι ο φύλακας των πολιτών αλλά του κεφαλαίου, από το οποίο εξαρτώνται οι πολίτες. Με αυτή τη λογική, το κράτος προστατεύει το κεφάλαιο διότι γνωρίζει την άμεση και ζωτικής σημασίας σχέση που έχει με το σύνολο των πολιτών. Η ECorp αποτυπώνει τον ορισμό της too big to fail επιχείρησης. Και αυτό φαίνεται από τα αποτελέσματα του χακαρίσματος του πρωταγωνιστή. Η κατάρρευση της ECorp αποτελεί την αρχή του χάους. Κάτι τέτοιο δεν έχει μεγάλη απόσταση από την πραγματικότητα.

mr

Το 2008, η πτώχευση της Lehman Brothers δημιούργησε τεράστιο πρόβλημα στην παγκόσμια οικονομία και η διάλυση της έφτασε πολύ κοντά στο να παρασύρει και άλλους τραπεζικούς κολοσσούς στο γκρεμό. Αυτοί οι κολοσσοί, γλίτωσαν από την καταστροφή μόνο όταν η κυβέρνηση Bush ανακεφαλαιοποίησε τις τράπεζες με δημόσιο χρήμα με ένα πακέτο διάσωσης που έφτασε τα 700 δις δολάρια ενώ κάτι παρόμοιο συνέβη και στην Ευρώπη με τα πακέτα διάσωσης προς ανεξάρτητα κράτη (Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ιταλία).

Για να μπορούν να διατηρούν την οικονομική, και κατ’ επέκταση, κοινωνική τους εξουσία τα διοικητικά στελέχη τραπεζών ζητούν πάντα από την πολιτική εξουσία να δρα προς όφελος τους. Γιατί ξέρουν πως πάντα η πολιτική εξουσία είναι αυτή που δέχεται τα βέλη της κοινωνικής κατακραυγής. Έτσι όπως φαίνεται και σε μια συζήτηση μεταξύ του Philip Price (CEO της ECorp) και του Jack Lew (Υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ), η κυβέρνηση δε μπορεί να μη συμβάλλει στην ανακεφαλαιοποίηση της ECrop πολύ απλά γιατί δε μπορεί να διατηρεί ένα διαλυμένο τραπεζικό σύστημα με χιλιάδες πολίτες στους δρόμους.

Βασικό όμως κομμάτι προβληματισμού είναι αν μια τέτοια ριζοσπαστική/επαναστατική κίνηση έχει θεμιτά αποτελέσματα. Η απάντηση είναι πως όχι, δεν έχει. Το τραπεζικό σύστημα έχει άμεση επιρροή στην καθημερινότητα των πολιτών και μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μέσο εκβιασμού στη σύγχρονη εποχή (βλ Ελλάδα Ιούλιος 2015). Η δημιουργία χάους είναι ένα μάλλον αναμενόμενο αποτέλεσμα, το μέγεθος του οποίου βασίζεται ανάλογα με το πόσο μεγάλη είναι η ζημιά στο τραπεζικό σύστημα. Η οικονομική αβεβαιότητα δημιουργεί προβλήματα στην καθημερινότητα και οι εγγυήσεις από την πολιτική εξουσία δεν ανταποκρίνονται πάντα στην πραγματικότητα παρά μόνο αν είναι διατεθειμένη να εξυπηρετήσει στο μέγιστο βαθμό τα συμφέροντα των διοικήσεων των τραπεζών.

Δυστυχώς η πολιτική και η οικονομική σφαίρα δε συνδέονται. Η πολιτική δεν καθορίζει την οικονομία αλλά η οικονομία την πολιτική. Τουλάχιστον σε επίπεδα κανονικότητας. Επομένως δεν είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική μια ενδεχόμενη εξέλιξη όπως αυτή παρουσιάζεται στη σειρά. Άλλωστε και το ίδιο το show δεν παίρνει θέση στο ερώτημα αν το χακάρισμα ήταν σωστό παρουσιάζοντας τον Elliot να έχει ενδοιασμούς. Το αν όντως η καταστροφή του τραπεζικού συστήματος είναι η ρίζα της επανάστασης είναι ένα ερώτημα που ο καθένας μπορεί να απαντήσει μόνος του. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική πρέπει να παίζει πάντα καταλυτικό ρόλο. Γιατί ακόμα και αν ένας καλύτερος κόσμος βρίσκεται πίσω από την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, πρέπει να χτιστεί σε υγιή πολιτικά θεμέλια.

Σε κάθε περίπτωση όμως η σειρά έχει μια εντυπωσιακή προσέγγιση στο κομμάτι του καταναλωτισμού και της κοινωνικής συμπεριφοράς, βασισμένη σε ένα χαρακτήρα που δε μπορεί να διακρίνει την πραγματικότητα από τη φαντασία και είναι κοινωνικά δυσπροσάρμοστος. Έτσι μπορεί να δώσει στο θεατή μια διαφορετική οπτική της κοινωνίας και του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

Parker George


Wannabe δημοσιογράφος, με επαναστατικές ρίζες σφυρηλατημένες στην Αβάνα. Ξεχασμένος σε μια γωνιά του ευρωπαϊκού νότου.