Οι γυναίκες της ζωής σου (κι εσύ) σε 10 ταινίες

mal

Οι άλλοι κι εσύ; Την πρώτη μου ψυχοσωματική φρίκη την έφαγα σε πολύ μικρή ηλικία και είναι κιόλας από τις πρώτες μου αναμνήσεις, όταν συνειδητοποίησα ότι όλοι μου οι συμμαθητές στο νηπιαγωγείο έχουν  μυαλό μέσα στο κεφάλι τους και σκέφτονται συνέχεια όπως κι εγώ. Κατέληξα λοιπόν ότι αυτός ο γιγαντιαίος όγκος πληροφορίας στoν οποίo δεν έχω καμία πρόσβαση με τρομάζει φοβερά, και θέλω πρόσβαση, εδώ και τώρα.

 

Έχω την απόλυτα μη εμπεριστατωμένη εντύπωση ότι οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν ταινίες με βάση δύο κριτήρια: πόσο μπορούν να ταυτιστούν με καταστάσεις ή χαρακτήρες της ταινίας και/ή, στις περιπτώσεις αϋπνίας, πόσο διασκεδαστική ή ανάλαφρη είναι η εν λόγω ταινία. Η πρόκληση όμως βρίσκεται στο να επιλέξεις μία ταινία που μιλάει για κάποιον άλλον, και ακόμη περισσότερο, για τους ανθρώπους που ο μισός πληθυσμός διατείνεται ότι “δεν καταλαβαίνει” ή κατά την τιτλοφορία του αμερικάνου Τένιου Μακρή “είναι από την Αφροδίτη”.

 

Οι παρακάτω ταινίες αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο: Ανοίγουν το παράθυρο στο μυαλό και τη ζωή διάφορων γυναικών και εξιστορούν σε μιάμισ+ish ώρα όλα αυτά που σπανίως εσύ, εγώ, το κορίτσι σου, η μητέρα σου, η αδελφή σου, η συνομιλήτριά σου έχει το χρόνο να εξιστορήσει, πριν κάποιος την διακόψει ή συνειδητοποιεί ότι δεν τον αφορά και αρχίζει να σκέφτεται τα δικά του. Ταυτόχρονα όμως, ενώ αυτός ο χρόνος δεν της δίνεται ποτέ, η ίδια θα βομβαρδιστεί με απορία, γκρίνια, θύμο, περιφρόνηση, όταν ο έτερος συνομιλητής ρευτεί ότι “δεν την καταλαβαίνει”.

 

Θέλεις να καταλάβεις; Κάθησε αναπαυτικά και δες 10 μούλτι-κούλτι ταινίες που έχουν ελάχιστη εώς καμία σχέση με το χόλιγουντ και τις “κραταιές” ηρωίδες της Μέριλ Στριπ και της Σάντρα Μπούλοκ και άρρηκτη σχέση με εσένα – ή/και τις γυναίκες της ζωής σου. Ναι, δεν είναι απαραίτητα ευχάριστες αλλά υπάρχει σοβαρός λόγος για αυτό, do the math.

 

1. Μalena (2000, Ιταλία)

1

Εύκολο δόλωμα για αρχή. Άλλαξε όμως τον φακό σου και δες πέρα από την ομορφιά της Μόνικα, δες τη Μαλένα και βάλε όσο μπορείς τον εαυτό σου στη θέση της – να μην μπορείς να περπατήσεις στο δρόμο, να μην έχεις λόγο στην ταυτότητά σου, να γίνεσαι άδεια ακουαρέλα στο κεφάλι κάθε πιτσιρίκου. Εν τέλει να μην έχεις την κυριότητα του σώματός σου, της ταυτότητάς σου, και όταν τελικώς δεν σου έχει μείνει τίποτα και υποτάσσεσαι στο πορφυρό Α που σου φόρεσαν, εξοστρακίζεσαι. Καμία εξουσία, καμία αυτενέργεια. Σκέψου καλά την επόμενη φορά που θα θέλήσεις να φωνάξεις το “κοπλιμέντο” σου στη γυναίκα που περπατάει απέναντι με σκυφτό το κεφάλι.

2.Mustang (2015, Τουρκία/Γαλλία)

2

Η καλύτερη ταινία που είδα φέτος και η έμπνευση όλων των σκέψεων που ακολουθούν και προηγήθηκαν είναι ένα ρεαλιστικό παραμύθι 5 κοριτσιών στην Ανατολία, ακριβώς τη στιγμή που οι απαιτήσεις που ακολουθούν το φύλο τους και τον επιτακτικό κι αναγκαστικό γάμο τους σφίγγουν επικίνδυνα – πολύ επικίνδυνα. Όλες διαφορετικές μεταξύ τους, διαφορετική και η κατάληξή τους. Κι αν πιστεύει κανείς, ότι αυτά είναι πολύ μακριά από μας, κάνε μια βόλτα στην επαρχία και ρώτα την ξαδέρφη σου. Ή ρώτα κι εμένα για τα παιδικά μου καλοκαίρια στο χωρίο με τη γιαγιά μου. Άψογες ερμηνείες από τις νεαρές ηθοποιούς, εξαιρετική οπτική απόδοση από τη σκηνοθέτιδα.

3. Turn me on, dammit! (2011, Νορβηγία)

3

Η αντίφαση του κλουβιού από πετονιά που είναι ο σκανδιναβικός πουριτανισμός με τη φυσικότητα της εφηβικής γυναικείας σεξουαλικότητας. Η έφηβη Alma μένει σε ένα νορβηγικό χωριό κι έχει καύλες. Tαυτόχρονα, η έφηβη Alma προσπαθεί να καταλάβει τι πρόβλημα έχουν όλοι οι υπόλοιποι  με τις καύλες τις. Η ταινία κυλάει σαν νερό, με ευχάριστο τόνο και καταφέρνει μια πετυχημένη απεικόνιση που πρώτη φορά συνάντησα όταν την πρωτοείδα το 2012: η επιθυμία μιας γυναίκας που περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από αυτήν και είναι για αυτήν και δεν είναι δα και χολέρα, dammit! Take that, Lena Dunham.

4. Οbvious Child (2014, ΗΠΑ)

4

Ιndie αμερικάνικη παραγωγή, με τη φοβερή Jenny Slate. Η Donna είναι stand-up κωμικός σε ένα καταγώγι, στο οποίο μοιράζεται τη σκηνή με τους υπόλοιπους της stand-up κλίκας της. Ένα random βράδυ μοιράζεται το κρεβάτι της με έναν random τύπο και προκύπτει μια λιγότερο random εγκυμοσύνη – την οποία, χωρίς πολλά-πολλά, αποφασίζει να τερματίσει. Spoiler alert: Το καλύτερο μέρος της ταινίας δεν είναι τόσο η πλοκή καθ’όλη τη (μικρή) της διάρκεια, αλλά το γεγονός ότι η Donna δεν παίρνει κανένα σοβαρό ηθικό μάθημα το οποίο της αλλάζει τη γνώμη, και το δακρύβρεχτο εμετοαμερικάνικο happy end που μαζεύει τις φιλενάδες της και τις ανακοινώνει ότι θα γίνουν θείες, αποφεύγεται.

5. Miss Violence (2013, Ελλάδα)

5

Not to be taken lightly. Αναμφισβήτητα η πιο βαριά ταινία της λίστας και η απόδειξη ότι οι καλύτερες ταινίες τρόμου δεν χρειάζονται κανένα δαιμονισμένο και κανένα φάντασμα. Χωρίς πολλά φτιασίδια και με ένα παντοδύναμο σενάριο, το Miss Violence ξερνάει στα μούτρα μας ένα ταυτόχρονα ακραίο αλλά παραδόξως γνώριμο έλληνα πατριάρχη, και μας αφήνει να μαζέψουμε τα κομμάτια των γυναικών της δικής του ζωής. Στo ελληνικό serbian film πρωταγουνιστούν οι αφαιρέσεις των γυναίκών της  -κυριολεκτικά- διπλανής, και πάνω, και κάτω σου πόρτας – και ο νοικοκυραίος του καφενείου.

6. Thirteen (2003, ΗΠΑ)

6

Τόλμα να ξαναποκαλέσεις οποιοδήποτε μέρος πρώτο κόσμο και να περιφρονήσεις τα προβλήματά του. Τόλμα να απορρίψεις τις έφηβες ως αεροκέφαλες με μηδενικά προβλήματα. Τόλμα να ξαναποκαλέσεις την αυτοτραυματιζόμενη ως drama queen. Ναι, προφανώς τα πίρσινγκ και τα υπόλοιπα διακοσμητικά είναι εκκλήσεις για προσοχή – η προσοχή όμως δεν ζητιέται από τον γείτονα ή από σένα, αλλά από κάποιον άλλο. Ο κίνδυνος έχει γοητεία γιατί φτιάχνει τα αντισώματα. Μια αληθινή ιστορία που θα ανθρωποποιήσει απόλυτα και θα σε κάνει να καταλάβεις καλύτερα την παλιά σου συμμαθήτρια με την ταμπέλα της πεταχτής. Ντροπή μας.

7. Breaking the waves (1996, Δανία)

77

Ο Τρίερ δεν χρειάζεται συστάσεις. Παρ’όλο που οι πρόσφατες ταινίες του είναι πιο προσβάσιμες και γοητευτικές, το Breaking the Waves είναι σπαρακτικό. Χάριν ειλικρίνειας, το Breaking the Waves είναι η ταινία του Τρίερ που θυμάμαι πιο αμυδρά από όλες – αλλά αυτό που θυμάμαι είναι ότι η αφελής πρωταγωνίστρια Bess μου σκουλήκιασε το στομάχι, και παρά τη “διαστροφή” της πλοκής (ο άντρας της καθηλώνεται σε αναπηρία και την ωθεί σε εξωσυζυγικές σχέσεις), μου έδειξε τη βαθύτερη και αγνότερη αγάπη της, και τα τσιμπούρι των γυναικών, τη θυσία και τη σύριγγα της κοινωνίας. Αν λοιπόν θέλεις να μπεις στο κεφάλι της αθώας σου πρώην που σε αγαπούσε περισσότερο από ό,τι την αγαπούσες εσύ, ετοιμάσου να νιώσεις άσχημα*.

*Το γεγονός ότι είδα την ταινία σε μια περίοδο που ήμουν αυτή η νυν, δεν βοήθησε καθόλου το γοερό κλάμα που ακολούθησε.

8. La vie d’Adele (2013, Γαλλία)

8

Μιλώντας για γυναίκες υπό επήρρεια έρωτος, ιδού η καλύτερη ερωτική ιστορία που έχω δει στην ιστορία του κινηματογράφου. Περνώντας από το ταξίδι της σχέσης της Adele με την Emma, ως θεατής βιώνεις ψυχοσωματικά τα πρώτα φλερτ, τη σεξουαλική ένταση, τον έρωτα, τη συμβίωση και το σκοροφάγωμα της σχέσης – μια σχέση στην οποία όλοι, και περισσότερο οι γυναίκες, έχουν βρεθεί: αυτή στη οποία, ένεκεν αγάπης, σφάζεις το δικαίωμα να θέλεις αυτό που θέλεις. Το περιτύλιγμα της ταινίας είναι ένας λεσβιακός έρωτας – το προκείμενο της ταινίας είναι ένας έρωτας όπως όλοι οι άλλοι.

9. I smile back (2015, HΠΑ)

9

Διαφορετικό ηλικιακό και κοινωνικό γκρουπ: Η Laney είναι στην επιφάνεια μια τυπική soccer mom με έναν επιτυχημένο σύζυγο, δυο παιδιά και ένα σπίτι στα προάστια – μια γυναίκα που απευθείας λαμβάνει τους κυριότερους χαρακτηρισμούς “σύζυγος και μητέρα”. Επί της ουσίας, η Laney είναι μια γυναίκα με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία αφενός την ωθούν έξω από τα πλαίσια της φαινομενικής της ταυτότητας, αφετέρου της υπενθυμίζουν πώς οι πράξεις της δεν συμβαδίζουν με ό,τι έχει κανείς κατά νου όταν σκέφτεται “μητέρα και σύζυγος”. Το πρόβλημα των γυναικών που απεικονίζει η Laney βρίσκεται ακριβώς εδώ: Μια “μητέρα και σύζυγος” δεν διανοείται να [εισάγετε αποκλίνουσα συμπεριφορά εδώ], όταν όμως [εισάγετε αποκλίνουσα συμπεριφορά εδώ], οι επιπτώσεις είναι πολύ σφοδρότερες.  

10. Lilya 4-ever (2002, Σουηδία)

10

Ντεκαντάνς ταινία που δεν μου άρεσε καθόλου όταν την πρωτοείδα, αλλά συνεχώς επιστρέφω και πλέον εκτιμώ απεριόριστα. Σε μια πρώην σοβιετική χώρα, η Lilya εγκαταλείπεται από τη μητέρα της που μεταναστεύει στις ΗΠΑ, πιάνει φιλίες με ένα νεότερο αγόρι, και σνιφάρει κόλλα ανάμεσα στα εκτρώματα-οικοδομές της πόλης της. Όλα αυτά μέχρι να βρει έναν καλοθελητή που θέλει να την πάρει μαζί του στη Σουηδία – όπου, σαρπράιζ σαρπράιζ, χωράει κάθε μορφή ασχήμιας και κακοποίησης, απλά ξέρει να τα κρύβει καλύτερα. Άβολη ταινία, με άβολη αισθητική αλλά με μία καταπληκτική πρωταγωνίστρια, που δραματουργεί την πραγματικότητα μιας γυναίκας που ελάχιστοι από εμάς γνωρίζουν και θα ζήσουν.

Σοφία Πυργιώτη


Σκληράδα επιπέδου βουτυρομάχαιρου. Στην πραγματικότητα, είναι μέτρια σε όλα – Πειστήριο: Το μεγαλύτερό της επίτευγμα είναι ότι δεν ζει στην Ελλάδα. Θάνατος σε όλα τα είδωλα.