Η πολιτική ενάντια στην τέχνη

nas

‘’Μια ένοχη συνείδηση έχει ανάγκη να εξομολογηθεί. Ένα έργο τέχνης, είναι μια εξομολόγηση.’’

-Αλμπέρ Καμύ

 

Είναι η τέχνη που εισήθλε στη δημόσια συζήτηση τις τελευταίες μέρες με τον πιο άσχημο τρόπο. Με τον τρόπο της αντιπαράθεσης και της ταξικής αντιπαλότητας. Αφορμή, το ανέβασμα της παράστασης ‘’Ισορροπία του Νας’’ στην Πειραματική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Και αυτό γιατί η παράσταση είναι βασισμένη στα πρακτικά της δίκης της 17 Νοέμβρη, το βιβλίο του Σάββα Ξηρού και τους ‘’Δίκαιους’’ του Αλμπέρ Καμύ.

Από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή η παράσταση, ξέσπασε μια επίθεση συστημικών ΜΜΕ που θεώρησαν πως τo έργo αντιτίθεται στα δημοκρατικά ιδεώδη και πως είναι λάθος να ανέβει σε μια σκηνή που χρηματοδοτείται από τους έλληνες πολίτες. Αυτή η επίθεση έγινε από ανθρώπους που δεν είδαν καν την παράσταση, αλλά κυρίως δεν έψαξαν να μάθουν τι ακριβώς πραγματεύεται.

Και αν έμενε εκεί αυτή η αντιπαράθεση τότε ίσως τα πράγματα να ήταν καλύτερα. Όμως, όταν μπήκε η πολιτική στη μέση, τότε η τέχνη έπαψε να είναι πρωταγωνίστρια και απέκτησε εν τέλει έναν ανούσιο και δευτερεύοντα ρόλο.

Το αν η βία της 17 Νοέμβρη είναι καταδικάσιμη, είναι ένα χρόνιο θέμα συζήτησης στην ελληνική κοινωνία. Και αυτό γιατί είχε ταξικά-απελευθερωτικά χαρακτηριστικά και γιατί χτυπήματα της επικροτήθηκαν από κοινωνικούς κύκλους. Χτυπήματα όπως η δολοφονία του αρχιβασανιστή της χούντας Μάλλιου που δεν καταδικάστηκε ποτέ για τα εγκλήματα που διέπραξε, αντιθέτως αθωώθηκε. Και επειδή και σήμερα νεοναζιστικές οργανώσεις δολοφονούν αθώους, επικροτούμενες από ένα μέρος της κοινωνίας, είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Τα μέλη της 17Ν όμως βρίσκονται στη φυλακή. Και θα δέχονται για πάντα τις επιθέσεις των οικογενειών των θυμάτων, της δεξιάς όλων των κοινωνικών στρωμάτων που τους μισούσε για το ιδεολογικό τους υπόβαθρο, αλλά κυρίως από τις ΗΠΑ των οποίων χτύπησε διπλωματικούς εκπροσώπους. Και όλοι αυτοί ήταν που θέλησαν να ρίξουν την παράσταση αδιαφορόντας για την τέχνη.

Η οργάνωση οικογενειών των θυμάτων της τρομοκρατίας με το όνομα ‘’Ως εδώ’’ εξαπέλυσε μια επίθεση την οποία αγκάλιασε και η αμερικανική πρεσβεία. Ένα αχτύπητο δίδυμο συναισθηματικής και πολιτικής σημασίας. Κανένας δε μπορεί να κατηγορήσει τις οικογένειες των θυμάτων γιατί πολύ απλά δεν κοιτάζουν το ιστορικό των προσώπων που έχασαν αλλά βάζουν πάνω από όλα το συναίσθημα. Φυσικά οι ΗΠΑ δε θα μπορούσαν να αφήσουν έτσι τους ανθρώπους που επί 27 χρόνια έσπειραν τον τρόμο στις τάξεις των διπλωματικών τους εκπροσώπων.

Όμως όλα αυτά δεν ευσταθούν. Δεν ευσταθούν γιατί η ίδια η σκηνοθέτις, Πηγή Δημητρακοπούλου ανέφερε ότι η παράσταση όχι μόνο δεν προάγει τη βία, αντιθέτως την καταδικάζει, αλλά κυρίως δεν ευσταθούν γιατί δεν ανεβαίνει σε ένα καλλιτεχνικό ίδρυμα ιδιωτικής ιδιοκτησίας που εξυπηρετεί συμφέροντα. Το Εθνικό Θέατρο όσο κρατικό και αν είναι δεν έχει σχέση με τις κυβερνητικές πολιτικές. Είναι ουδέτερο, και είναι ταυτόχρονα ο ανώτατος χώρος πνευματικής έκφρασης της χώρας. Είναι πολύ υψηλό το επίπεδο για να μπαίνει στη συζήτηση η πολιτική.

Είναι προσβολή στην τέχνη όλο αυτό. Φυσικά, και ακούστηκαν οι ‘’ελευθεριακές’’ θέσεις του νεοφιλελευθερισμού που ρώτησαν τους υπερασπιστές της παράστασης αν θα αντιδρούσαν έτσι αν ανέβαινε έργο του Πλεύρη. Αυτά τα εκβιαστικά διλλήματα που σπέρνουν διχόνοια και εντείνουν την ιδεολογική αντιπαλότητα. Αν ποτέ έργα του Πλεύρη φτάσουν σε σημείο να αποτελέσουν αντικείμενο έμπνευσης τότε καλώς να ανεβούν στο Εθνικό Θέατρο. Όμως πως μπορεί να συμβεί αυτό όταν τέτοιοι άνθρωποι επί χρόνια δηλητηριάζουν συνειδήσεις και γεμίζουν την κοινωνία με εθνικιστικές και απολυταρχικές ιδέες;

Οτιδήποτε δεν προάγει βία και μισαλλοδοξία είναι αποδεκτό. Από εκεί και πέρα είναι δικαίωμα του κάθε ενός να αποφασίσει αν επιθυμεί να παρακολουθήσει παραστάσεις και έργα που έχουν ως έμπνευση ιδεολογίες του οποιοδήποτε πολιτικού χώρου. Όχι όμως η τέχνη να γίνεται αντικείμενο μικροπολιτικής αντιπαράθεσης.

Όλοι οι υποκριτές των media που καταδικάζουν τη βία που (δεν) προάγεται μέσα από το έργο, ας κάνουν πρώτα την αυτοκριτική τους αφού συνέβαλαν στην αρχικά κοινοβουλευτική, και στη συνέχεια κοινωνική άνοδο μιας νεοναζιστικής οργάνωσης.

Παρότι η παράσταση ολοκληρώθηκε κανονικά και την ημέρα που ήταν προγραμματισμένη, υπήρξε μια απίστευτη μορφή λογοκρισίας. Το κλισέ θα ήταν να λεγόταν ‘’ας είναι η τελευταία φορά’’ αόριστα και αδιάφορα. Αυτό θα ήταν λάθος. Ας συμβάλλουμε όλοι ώστε να μην ξανασυμβεί στο μέλλον.

Parker George


Wannabe δημοσιογράφος, με επαναστατικές ρίζες σφυρηλατημένες στην Αβάνα. Ξεχασμένος σε μια γωνιά του ευρωπαϊκού νότου.