Οι Στίχοιμα, η κοινωνία και μια συνέντευξη στην εποχή των Μηχανών

DSC_4774

Αν κάτι μπορεί να φωνάξει δυνατότερα από το βιογραφικό των Στίχοιμα, αυτό είναι η μουσική τους. Άμεση, σαφής, μακριά από τους όποιους συμβιβασμούς και τις όποιες τυποποιημένες φόρμες, στεκόταν πάντα σαν μια διαμαρτυρία απέναντι σε στιγμές δύσκολες. Έτσι και σήμερα. Ως ένα από τα εμβληματικότερα σχήματα του εγχώριου hip-hop ήχου συνεχίζουν αυτό που έκαναν πάντα. Λίγο πριν την εμφάνισή τους στο Ευριπίδειο Θέατρο Ρεματιάς στο Χαλάνδρι και εν μέσω των πρώτων ηχογραφήσεων για τον διάδοχο των «Μηχανών» του 2012, μεταφέρεται η παρακάτω συζήτηση με τη Μαρίνα και τον Βαλάντη, όπως αποτυπώθηκε εκείνη τη στιγμή δίπλα από της γραμμές του ηλεκτρικού. 

 

- Τι είναι τελικά οι «Μηχανές»;

 

Β: Ένας δίσκος.

 

- Απλά «ένας δίσκος»; Όχι κάτι παραπάνω;

 

Β: Η αντανάκλαση της πραγματικότητας που βλέπαμε εμείς τότε.

 

- Οι Μηχανές του 2012 σε τι διαφέρουν από τις Μηχανές του 2015;

 

Β: Σε τίποτα απολύτως. Είναι ακριβώς οι ίδιες. Δεξιά-αριστερά μηχανές.

 

- Κυκλοφορήσατε ένα άλμπουμ που συνθέτει μεταξύ άλλων και πράγματα φαινομενικά διαφορετικά: Από την παραδοσιακή hip-hop ταυτότητα ως τις αναφορές στον Βαμβακάρη. Αυτό ήταν προϊόν προμελέτης ή κάτι που προέκυψε στην πορεία εντελώς φυσικά;

 

Μ: Εμείς απλά αποτυπώσαμε αυτό που είμαστε. Δεν κάναμε προκαταβολικά κάποιον έλεγχο ως προς τι έπρεπε να βγάλουμε σαν ύφος ή θεματολογία ή πως έπρεπε να το φιλτράρουμε όλο αυτό. Ήταν καθαρά μια σύνθεση των βιωμάτων μας, των πραγμάτων που αγαπάμε, των πραγμάτων που μισούμε. Γι’αυτό και μπορείς να ταυτιστείς με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και να αντλήσεις διαφορετικά συναισθήματα με το κάθε κομμάτι.

 

 

- Η παραπάνω ερώτηση αφορούσε κυρίως το πως ένα μεγάλο κομμάτι καλλιτεχνών της εγχώριας σκηνής προσπαθεί εμμονικά να υιοθετήσει στο ακέραιο ένα συγκεκριμένο μοντέλο χωρίς τη διάθεση να αποτυπώσει μέσα από αυτό τη δική του πραγματικότητα. Απλά νομίζω πως στο χώρο του hip-hop αυτό συναντάται αρκετά ως φαινόμενο.

 

Β: Το hip-hop πέρα από μουσικό κίνημα είναι και πολιτισμική πλατφόρμα. Μια πλατφόρμα τρόπου σκέψης. Προφανώς και ξεκίνησε στην Αμερική αλλά από εκεί και πέρα έκατσε στις κατά τόπους κοινωνίες αντλώντας στοιχεία από αυτές. Είναι σαν ένα σπόρο που τον φυτεύεις σε δύο διαφορετικά χώματα. Μπορεί ο σπόρος να είναι ο ίδιος αλλά θα πάρεις δύο διαφορετικά λουλούδια. Έτσι λοιπόν και αν η όποια πολιτισμική πλατφόρμα κάτσει με υγεία πάνω στον εκάστοτε τόπο, πιστεύω πως θα έχει και ένα υγιές αποτέλεσμα. Τώρα αν προσπαθήσεις να υιοθετήσεις πέρα από την πλατφόρμα, ένα μοντέλο ενός άλλου τόπου στο 100%, ας πούμε πως δεν το θεωρώ ιδιαίτερα έξυπνη προσέγγιση.

 

- Είναι υπαρκτό όμως σαν φαινόμενο.

 

Β: Ναι, προφανώς και είναι.

 

- Υπάρχει κάτι που μπορεί να σώσει ή να καταστρέψει το hip-hop;

 

Β: Οι ίδιοι οι άνθρωποι που κάνουν hip-hop. Βέβαια δεν πιστεύω πως κάτι μπορεί να το σώσει ή να το καταστρέψει πραγματικά. Ακόμα και αν όλα ήταν χάλια στο χώρο, αύριο μπορεί να εμφανιζόντουσαν από το πουθενά πέντε πιτσιρικάδες και να άλλαζαν τα πάντα. Τώρα ως προς το τι μπορεί να το καταστρέψει, αυτό θα ήταν να χάσουμε το mentality του. Την αμεσότητα και την παρεμβατικότητα που το χαρακτηρίζει ως πολιτισμική πλατφόρμα.

 

Μ: Στη μουσική αυτή, η σχέση καλλιτέχνη-ακροατή είναι τόσο άμεση που όπως λέει και ο Βαλάντης, από τους πρώτους εξαρτώνται όλα. Παρ’ όλα αυτά, η σωτηρία και η καταστροφή είναι υποκειμενικές. Κάτι που για μένα είναι σωτήριο μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου μπορεί να είναι καταστροφικό και αντίστροφα.

 

- Λόγω της ευρύτερης κατάστασης γίνεται μεγάλη κουβέντα για το αν οι τέχνες πραγματικά ανθίζουν σε περιόδους κοινωνικής αποσταθεροποίησης ή αν απλά ο κόσμος αποφασίζει να κοιτάξει παραπάνω προς αυτές ψάχνοντας διεξόδους. Τι πιστεύετε πως ισχύει τελικά;

 

Μ: Πιστεύω πως το πρώτο δεν ισχύει σε καμία περίπτωση. Όπως είπες πολύ σωστά, νομίζω πως ο κόσμος ψάχνει σανίδες σωτηρίας. Έχει την ανάγκη να διαχωρίσει πράγματα και καταστάσεις και το να είναι κοντά στις τέχνες αποτελεί έναν καλό τρόπο για να το πετύχει όλο αυτό. Και η πραγματικότητα είναι πως το ίδιο το σύστημα δεν βοηθάει σε καμιά περίπτωση την ανάπτυξή τους και ειδικότερα τώρα. Υπάρχουν νέες ιδέες,τάσεις και κύματα αλλά δεν υπάρχει η παραμικρή υποδομή για να υποστηριχθούν αυτά. Δεν μπορεί να υπάρξει συνέχεια στην καλλιτεχνική κληρονομιά του τόπου όταν σαν μουσικός είσαι καταδικασμένος να πεινάσεις. Όταν δυσκολεύεσαι να επιβιώσεις, τι πόροι μένουν για να επενδύσεις σε αυτό που κάνεις;

 

Β: Επειδή χρησιμοποιούμε τον όρο «τέχνη»: Η τέχνη σημαίνει έκφραση. Ο άνθρωπος στρεφόμενος προς την τέχνη, εκφράζεται περισσότερο ή προτιμά πιο πηγαίους τρόπους για να εκφραστεί. Όταν ένα κομμάτι του κόσμου έχασε τις σταθερές στον τρόπο διαβίωσής του μέσα από μια κατάσταση σοκ, στράφηκε προς τα εκεί. Πάρα πολύς κόσμος για παράδειγμα στράφηκε στο έντεχνο τραγούδι στο οποίο για μένα υπάρχουν και φοβεροί καλλιτέχνες. Βέβαια μέσα σε αυτούς που στράφηκαν εκεί, υπάρχει και ένα ποσοστό που το έκανε απλά και μόνο γιατί η τσέπη τους δεν μπορεί πλέον να υποστηρίξει το σκυλάδικο. Είχαμε μια τεράστια μετακίνηση ακροατών από το ένα στο άλλο για αυτόν ακριβώς τον λόγο.

 

- Και μου κάνεις τέλεια πάσα για την επόμενη ερώτηση: Ας πούμε πως ένας άνθρωπος που μέσα στην όλη κρίση που βιώνει, ψάχνει αυτές τις διεξόδους που συζητάμε μέσα από τα δικά σας κομμάτια μέχρι που ένα μαγικό χέρι έρχεται να τον βγάλει από αυτή και εκείνος να επιστρέψει στην κουλτούρα του όποιου κλαμπ ή του όποιου σκυλάδικου. Αυτό δεν είναι εν τέλει μια μορφή υποκρισίας;

 

Β: Δεν πρόκειται να κρατήσω κακία σε κανέναν. Αν έστω και ένας μείνει δίπλα μας, εγώ κέρδισα.

 

Μ: Όσο υπάρχει κάτι να μείνει μέσα σε κάποιον, είμαστε ικανοποιημένοι και ευχαριστούμε όποιον και όσο μας τίμησε με την παρουσία του. Τα υπόλοιπα είναι στο χέρι του.

 

-Ένα από τα διάφορα που μας έχουν φέρει όμως εδώ δεν είναι και…

 

B: Η κωλοτούμπα;

 

-Ακριβώς. Και το ότι πρέπει να δούμε τον τοίχο στο μισό μέτρο για να καταλάβουμε πως βρισκόμαστε σε αδιέξοδο.

 

Β: Σε όλες τις κοινωνίες γίνεται αυτό. Απλά σε άλλες το σύστημα δεν επιτίθεται τόσο βίαια στον κόσμο.

 

-Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που αντλείτε από την παρατήρηση της κοινωνίας αυτή τη στιγμή;

 

Β: Υπάρχει μια δεδομένη απογοήτευση από τον κόσμο. Το μόνο που φοβάμαι είναι πως αυτοί που θέλουν θα βγάλουν τον φασισμό από το τσεπάκι μόλις τους το επιτρέψουν οι καταστάσεις. Με αυτό το θέμα δεν έχουμε ξεμπερδέψει και είναι μεγάλο πρόβλημα.

 

-Δεδομένης της σύγχυσης μιας μεγάλης μερίδας του κόσμου και της αποτυχίας μιας κυβέρνησης να καλύψει τις προσδοκίες που έχτισε, δεν μεγαλώνει ο κίνδυνος αυτός; Και πως εν τέλει αντιμετωπίζεις αποτελεσματικά τον φασισμό;

 

Β: Είναι κάτι που πρέπει να το χτυπήσεις άμεσα και εκεί που πρέπει. Να μην τον αφήσεις λεπτό να υπάρχει δίπλα σου. Από εκεί και πέρα θέλω να πιστεύω πως ο κόσμος δεν γουστάρει τα μαχαίρια, δεν γουστάρει τους τραμπούκους και δέχεται το διαφορετικό. Ένα διαφορετικό το οποίο ο φασισμός όταν αποκτά δύναμη, προσπαθεί να θέσει υπό εξαφάνιση.

 

Μ: Και εγώ στον άνθρωπο ελπίζω και γι’αυτό και εμείς για να το καταπολεμήσουμε οφείλουμε να είμαστε άνθρωποι. Να σκεφτόμαστε, να βοηθάμε, να αγαπάμε, να στηρίζουμε, να σεβόμαστε και να σκεφτόμαστε συλλογικά πέρα από κλειστά ατομικά. Υπό αυτές τις συνθήκες, δύσκολα τέτοια φαινόμενα θα μολύνουν μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας.

 

Β: Βέβαια ο φόβος πάντα υπάρχει. Και κάποια στιγμή πρέπει και αυτός ο λαός να καταλάβει ποιος του φταίει.

 

-Ποιος του φταίει τελικά;

 

Β: Ο ίδιος του ο εαυτός. Κάθε λαός παίρνει αυτό που του αξίζει. Τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο.

 

-Δεν είναι μέρος του προβλήματος το ότι δεν έχει γίνει ποτέ μια ειλικρινής εσωτερική συζήτηση για τα κακώς κείμενα λειτουργίας αυτής της κοινωνίας; Ας πούμε, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μη έχοντας την ρετσινιά της παλαιοκομματικής διαφθοράς (τουλάχιστον στα μάτια της μεγάλης μερίδας του κόσμου) δεν θα μπορούσε να το έχει κάνει όλο αυτό;

 

Β: Κοίτα, από έναν άνθρωπο που παίρνει το 60% του «Όχι» και το μετατρέπει την επόμενη μέρα σε «Ναι», δε μπορώ να έχω και πολλές απαιτήσεις. Και αυτό το έβλεπες και προεκλογικά. Δεν υπάρχει κάποιο αυστηρό ιδεολογικό υπόβαθρο που να οδηγεί τον άλλον πάνω σε ράγες από τις οποίες δεν μπορεί να παρεκκλίνει.

 

12000053_945412615516823_1619931728_n

 

-Η έντονη πολιτική χροιά μέσα στη μουσική σας φωνή είναι κάτι που ενδεχομένως και να σας έχει κοστίσει;

 

Β: Όχι. Δεν το πιστεύω.

 

Μ: Ως ένα βαθμό, εγώ πιστεύω πως ναι. Το να μεταφέρεις με πολύ σαφή τρόπο την αλήθεια όπως την αντιλαμβάνεσαι, είναι κάτι που δεν το γουστάρουν απαραίτητα όλοι. Για κάποιους είναι ακόμα και δυσάρεστο. Αυτό δεν σημαίνει σε καμιά περίπτωση πως μετανιώνω για αυτό. Είμαστε αυτοί που είμαστε και θα συνεχίσουμε αυτό που κάνουμε όπως το κάνουμε. Τα υπόλοιπα είναι πάλι στο χέρι του καθενός.

 

-Πως θα ορίζατε την καλλιτεχνική επιτυχία και αποτυχία;

 

Μ: Το να βγάλεις έναν δίσκο που να γουστάρεις πραγματικά. Αυτό είναι ένα παράδειγμα επιτυχίας. Αποτυχία θα ήταν να σταματήσει να σε ικανοποιεί αυτό που κάνεις, πράγμα που δεν έχω αισθανθεί όσο κάνω αυτή τη μουσική.

 

Β: Συμφωνώ.

 

-«Κόλαση είναι η αιώνια απουσία». Ποιου πράγματος για εσάς; Είναι λίγο αφηρημένη η ερώτηση.

 

Β: Όχι, είναι σημειολογική. Η απουσία συναισθημάτων θα ήταν η κόλαση.

 

-Αυτό που περιγράφετε και στις «Μηχανές» δηλαδή.

 

B: Ναι. Το να σε έχουν κάνει να φοβάσαι να αισθανθείς. Να φοβάσαι να ερωτευτείς, να κλάψεις, να χαμογελάσεις, να εξωτερικεύσεις τον θρήνο ή την υπέρτατη χαρά σου. Αυτό νομίζω πως είναι η κόλαση.

 

Μ: Θα συμφωνήσω πως δεν υπάρχει κάτι χειρότερο από το να μην μπορείς να νιώσεις βαθιά και αντ’ αυτού να επιβιώνεις σε μια παγωμάρα.

 

-Αν δεχτούμε πως η τέχνη είναι μια μορφή διαμαρτυρίας απέναντι στην σκληρότητα της ζωής, μπορεί ένα καλλιτέχνης να δημιουργήσει όταν είναι απόλυτα ευτυχής;

 

Β: Προσωπικά μπορώ να δημιουργήσω όντας ευτυχής ή δυστυχής. Ίσως βέβαια το ότι δεν μπορώ να δημιουργώ συνέχεια με κάνει δυστυχή. Είναι αυτή η δίψα ενός ανθρώπου, ενός μουσικού να ακούει τη φωνή του, με τη σημειολογική έννοια.

 

 

-Όσον αφορά τα σχέδια σας, έχετε κάτι για το άμεσο ή το μακρινό μέλλον;

 

Β: Συναυλίες, δίσκος και να είμαστε καλά.

 

-Υπάρχει υλικό που δουλεύετε αυτήν την περίοδο;

 

Μ: Ναι, υπάρχει. Δουλεύουμε πάνω σε κάποια καινούργια πράγματα με τον απαραίτητο χρόνο και την διάθεση που απαιτούν.

 

-Οι «Μηχανές» είναι ένα concept album. Θα ισχύει το ίδιο και για το επόμενο;

 

Β: Θα τα δούμε όλα στην ώρα τους. Ακόμα και οι «Μηχανές» κατέληξαν να δέσουν στο τέλος ως concept album.

 

M: Ακριβώς. Αυτό δεν είναι κάτι που μπορείς να προεξοφλήσεις. Δημιουργείς, δουλεύεις, κρατάς, απορρίπτεις και όλο αυτό παίρνει στο τέλος τη μορφή του.

 

-Με τι μουσικές μεγαλώσατε;

 

Μ: Τα πάντα.

 

Β: Ναι, τα πάντα. Αλλά είμαστε και πολύ τυχεροί που κι’ αυτή η χώρα έχει τεράστια μουσική παράδοση.

 

-Την οποία όμως ο πολύς κόσμος έχει αφήσει πίσω.

 

Β: Αυτό είναι άλλο θέμα. Υπάρχει όμως η παράδοση αυτή. Τώρα αν κάποιος δεν μπορεί να εκτιμήσει για παράδειγμα ένα όργανο σαν το σαντούρι, δε μπορείς να κάνεις κάτι.

 

-Έχετε μιλήσει για τον Βαμβακάρη. Έχετε κάποια ακόμα ονόματα που να θεωρείται εξίσου αξιοσημείωτα;

 

Μ: Νομίζω είναι πάρα πολλά.

 

Β: Ο Τσιτσάνης ή Ο Παύλος Σιδηρόπουλος που ήταν πολύ crossover και που πιστεύω πως αν είχε περισσότερο χρόνο και καλύτερα μέσα θα είχε κάνει ακόμα μεγαλύτερα πράγματα.

 

-Από τους εν ενεργεία;

 

Μ: Υπάρχουν και εδώ πολλά ονόματα αλλά σίγουρα ο Αγγελάκας.

 

Β: Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου επίσης.

 

-Όσον αφορά την αμερικάνικη mainstream hip-hop σκηνή, πιστεύετε πως πάει καλύτερα τα τελευταία χρόνια; Για παράδειγμα, τα δύο τελευταία albums του Kanye West έχουν λάβει αποθεωτικές κριτικές.

 

Μ: Όχι δεν το πιστεύω. Πλέον υπάρχουν τρομεροί παραγωγοί και ερμηνευτές ώστε αυτό που βγαίνει σαν αποτέλεσμα να είναι αρτιότατο. Παρ’ όλα αυτά νομίζω πως στερούνται έμπνευσης και πως στοχεύουν περισσότερο στο να είναι τα επιμέρους αψεγάδιαστα παρά στο να βγει κάτι που να αφήσει ένα διαχρονικό αποτύπωμά. Γι’αυτό και με το πέρασμα του χρόνου θα δούμε τι από αυτά θα έχει μείνει πραγματικά. Καλές κυκλοφορίες προφανώς και βγαίνουν. Το θέμα όμως είναι η ταυτότητα, η χημεία και η διάρκεια. Πλέον υπάρχει ένα κράμα διαφόρων μουσικών ειδών που δεν σέβεται απόλυτα το ένα το άλλο ως προς την θέση τους μέσα στο κομμάτι σε αντίθεση με παλιότερες περιπτώσεις, όπως φερ’ ειπείν το soundtrack του “Judgement Night” το 1993. Είναι όλα αρκετά τυποποιημένα αυτή τη στιγμή.

 

 

11984436_945412618850156_1269740472_o

 

 
-Λίγο πριν κλείσουμε, ποια είναι η ερώτηση που δεν σας έχουν κάνει μέχρι στιγμής και θα θέλατε;

 

Μ: Αυτό θέλει σκέψη…

 

Β: Αν είναι να την κάνουμε εμείς, θα την απαντήσεις εσύ.

 

-Να και κάτι που δε συμβαίνει συχνά. Ριξ’τη. (σ.σ. γέλια)

 

Β: Ποια είναι η άποψη σου για τα εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης (free press κτλ.); Πιστεύεις πως έχουν μοχλεύσει την καταδυνάστευση του ελληνικού λαού;

 

-Νομίζω πως έχουν μεγάλο κομμάτι ευθύνης κυρίως για την απολιτίκ νοοτροπία που έχει περάσει σε μια τεράστια μερίδα κόσμου και κυρίως νέου. Αλλά γενικά η πιο επιτυχημένη δυτική συνταγή για να πουλήσεις κάτι σήμερα είναι το «αντί να βελτιώσεις το προϊόν, υποβάθμισε τον καταναλωτή». Και αυτό γεννά πολλά δεινά. Τώρα απαντήστε μου εσείς την ερώτηση σας. (σ.σ. γέλια)

 

Β: Προφανώς και ναι. Κερδίζουν μια νεολαία με τη βιτρίνα και τα ωραία τους λόγκο για να την οδηγήσουν πολιτικά εκεί που γουστάρουν. Και αυτό που φαίνεται πως γουστάρουν είναι ο καθαρός νεοφιλελευθερισμός.

 

Μ: Εγώ πιστεύω πως δεν αντιλαμβάνονται καθόλου το βάρος της ευθύνης. Όταν τόσο μεγάλο μέρος του κόσμου και ειδικά της νεολαίας έχει τόσο άμεση και εύκολη πρόσβαση σε ένα έντυπο, το έντυπο αυτό έχει πολύ μεγάλη δύναμη αλλά την ίδια ώρα θα έπρεπε να έχει και την ανάλογη υπευθυνότητα. Βέβαια δεν αφορά μόνο τα free press αυτό αλλά όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Δες τι γίνεται στα κανάλια που τα μισά θα έπρεπε να έχουν κλείσει από χθες. Από εκεί και πέρα ο κόσμος οφείλει και αυτός να φιλτράρει τι επιλέγει για την ενημέρωσή του.

 

-Για κλείσιμο, θέλω από τον καθένα σας μια ευχή και μια κατάρα.

 

Β: Να μην ρίξει η Μαρίνα κατάρα γιατί είναι απ’ την Κωνσταντινούπολη και πιάνουν (σ.σ. γέλια). Από μένα υγεία για όλον τον κόσμο και να σκέφτεται. Αν σκεφτεί αυτός ο κόσμος γι’ αυτούς που πρέπει θα είναι και κατάρα.

 

Μ: Μέσα από την ψυχή μου, να είμαστε περισσότερο άνθρωποι. Με την ανθρωπιά μπορούμε να αντιμετωπίσουμε οτιδήποτε έρθει. Η κατάρα τώρα μπορεί να είναι απλά «σκατά στους φασίστες».

 

Βαγγέλης Ανανίδης


Διπολικός. Επειδή μοιράζεται την ημέρα των γενεθλίων του με τον Stevie Ray Vaughan, τον Denis Villeneuve και τον Zlatan Ibrahimovic, νομίζει πως είναι προορισμένος για κάτι σπουδαίο. Δεν είναι.