Κoίτα την Ευρώπη (και τους πρόσφυγες) στα μάτια

refugees

Νήσος Κως. Αύγουστος του σωτηρίου έτους 2015.

Σύσσωμος ο ελληνικός και ξένος τύπος ασχολείται, τέτοιες μέρες, όχι με το γλυκό ντοματάκι και το κρασάτο κατσικίσιο που παράγει το νησί, αλλά με τον όγκο των ιδιότυπων τουριστών που «εισάγει» απ’ τη Μ. Ανατολή.

Η Κως, μαζί με τη Λέσβο, τη Λέρο, τη Χίο, έχει μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, στο περιθώριο της ανθρωπιστικής κρίσης που πλήττει τόσο την Ελλάδα, ως απόρροια του συνεχιζόμενου οικονομικού της στραγγαλισμού, όσο και τις χώρες της Μέσης Ανατολής, που στενάζουν υπό το βάρος των συνεχιζόμενων συγκρούσεων.

Τα νησιά αυτά απέχουν λίγα χιλιόμετρα από τις τουρκικές ακτές και, λόγω της γειτνίασης, δέχονται καθημερινά πλήθος προσφύγων -που φτάνουν στις ελληνικές ακτές με κάθε είδους πλωτό μέσο, αφήνοντας πίσω τους τη φρίκη του πολέμου, για να πάρουν όπως-όπως χαρτιά, μπας και φτάσουν μέχρι την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη και καταφέρουν να βγουν κάπου στη Γηραιά Ήπειρο.

Στο μεταξύ, στα εδάφη της Ευρώπης, σχεδόν το 4% του πληθυσμού είναι μετανάστες προερχόμενοι από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι νόμιμοι μετανάστες μετακινούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανόμενης της εργασίας, των σπουδών, ή να ζητήσουν προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων τους.

Το 1999, τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. συμφώνησαν να συντονίσουν τις εθνικές πολιτικές τους όσον αφορά στη νόμιμη μετανάστευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός μόνο καθεστώτος για όλους τους μετανάστες που επιθυμούν να εισέλθουν στην Ε.Ε.

Ωστόσο, ο ρόλος της Ε.Ε. περιορίστηκε στο να ορίζει τις ελάχιστες προϋποθέσεις. Μεμονωμένα τα κράτη της Ε.Ε. έχουν ακόμη τον πλήρη έλεγχο των μεταναστευτικών τους πολιτικών σε θέματα που αφορούν την άδεια εργασίας και παραμονής, και τους αριθμητικούς περιορισμούς στους εργαζόμενους ανά κλάδο που μπορούν να μεταναστεύσουν.

Και τώρα πια, στο απόγειο της κρίσης, έχει επαναπαυτεί στις Συνθήκες της, μην κάνοντας τίποτα περαιτέρω. Χτίζει τείχη στα σύνορά της, ανέχεται τη Σλοβενική κυβέρνηση να δηλώνει ότι θα δεχτεί μόνο «χριστιανούς πρόσφυγες» και αφήνει ελεύθερο τον Ούγγρο πρωθυπουργό να διατυμπανίζει ότι «Η Ουγγαρία ανήκει στους Ούγγρους» και ρίχνει λάδι στη φωτιά που έχουν ανάψει τα νεοναζιστικά κόμματα της ΕΕ.

Οι κυβερνήσεις της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης αυστηροποιούν τους κανόνες για την υποδοχή και τη διαμονή των μεταναστών, προκαλώντας ασφυξία στις χώρες υποδοχής τους. Περίπου 500 ανέργους επιστράτευσε η Ουγγαρία για την κατασκευή τείχους στα σύνορα με τη Σερβία, που θα αποτρέψει την εισροή μεταναστών. Οι άνεργοι που επιστρατεύτηκαν λαμβάνουν επίδομα 166 ευρώ το μήνα και δυο γεύματα την ημέρα –το οποίο και θα απωλέσουν αν αρνηθούν να δουλέψουν σε αυτή την κατασκευή.

Δεν αμφισβητεί κανένας πως το μεταναστευτικό αποτελεί ένα μη διαχειρίσιμο πρόβλημα. Για το οποίο, στην Ελλάδα, έχει πλέον σημαντικές και καίριες ευθύνες η νυν κυβέρνηση (αφού οι καλές προθέσεις επί του ζητήματος κλειδώθηκαν στο ντουλάπι με τις προεκλογικές εξαγγελίες). Σημαντικές ευθύνες, ωστόσο, έχουν και η προηγούμενη κυβέρνηση. Και η αντιπροηγούμενη –και κάμποσες ακόμη πριν απ’ αυτές. Αλλά πριν φτάσουμε στις ελληνικές ευθύνες, ας κοιτάξουμε ευρύτερα.

Η τραγική κατάσταση που διαμορφώθηκε με τα κύματα προσφύγων, κυρίως στα σύνορα της Ελλάδας και της Ιταλίας, ήταν απολύτως προβλέψιμη. Οι εμφύλιοι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και τη Β. Αφρική μαίνονται πολλά χρόνια πριν και ήταν ξεκάθαρο το τι θα ακολουθούσε.

Ήδη από τον περασμένο χειμώνα άρχισαν να καταφτάνουν οι πρώτες γεμάτες καραβιές των προσφύγων.

Μετά έφτασε ο Ιούνιος και η Σύνοδος Κορυφής, όπου ελήφθησαν αποφάσεις. Δυο μήνες μετά, ωστόσο, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην ανταποκρίνεται στο συμφωνημένο στόχο για την μετεγκατάσταση 40.000 προσφύγων που ζητούν άσυλο και βρίσκονται σε χώρες της Ευρώπης. Οι υπουργοί Εσωτερικών και Δικαιοσύνης έλαβαν δέσμευση από εκπροσώπους των χωρών –μελών ότι θα δεχθούν περίπου 32.000 πρόσφυγες ενώ μετέθεσαν την προθεσμία ολοκλήρωσης της συμφωνίας στο τέλος του χρόνου. Η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών έχει ήδη σπάσει όλα τα ρεκόρ αδράνειας.

Οι ηγεσίες της Γερμανίας και της Γαλλίας ρίχνουν το βάρος τους στις προσπάθειες της Κομισιόν για νέο σύστημα ανακατανομής του αριθμού των προσφύγων σε όλες τις χώρες της ΕΕ, λίγες ημέρες πριν η Κομισιόν παρουσιάσει τις νέες προτάσεις της ενόψει της συνόδου των ΥΠΕΣ.

«Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκή απάντηση», ανακάλυψε η γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει εκ νέου πρόταση για μηχανισμό ανακατανομής των προσφύγων από εμπόλεμες ζώνες που φτάνουν στην ΕΕ -ως επί το πλείστον, σε Ιταλία και Ελλάδα- στο σύνολο των κρατών μελών της Ένωσης.

«Μαζί με την Γερμανία, έχουμε προτείνει έναν μόνιμο μηχανισμό ανακατανομής για τους πρόσφυγες», δήλωσε ο Φρανσουά Ολάντ, τονίζοντας: «Η λέξη-κλειδί είναι το “υποχρεωτικός”, αυτή είναι η διαφορά με αυτό που γίνεται, ή καλύτερα δεν γίνεται, αυτούς τους τελευταίους μήνες».

Το Παρίσι, υπενθυμίζεται, είχε εμφανιστεί να αμφιταλαντεύεται στις προ μηνών προτάσεις της Κομισιόν για μηχανισμό.

Πάντως, αυτό που αποφεύγουν οι ευρωπαίοι να δουν είναι πως, καθώς η ΕΕ διευρύνεται, οι μετανάστες θα μετακινούνται και προς ανατολάς. Οι αμμουδερές χώρες της Μεσογείου και η δυτική Ευρώπη δεν αποτελούν καθόλου, πλέον, την δική τους Αμερική.

Και στο μεταξύ, τα θαλάσσια σύνορα της Ένωσης μετράνε χιλιάδες νεκρούς, στην «ενδοχώρα» οι πολίτες συγκινούνται για τον τρίχρονο νεκρό και η ζωή σε άσπρο-μαύρο, συνεχίζεται.

Κάτια Αντωνιάδη


Γνωρίζει ολίγη γραφή και δηλώνει θιασώτης της ανάγνωσης. Ειδικός της παραδοξολογίας και της τέχνης του σαρκασμού. Απεχθάνεται τις περιγραφές στο τρίτο πρόσωπο.