Το αδιέξοδο του νεοφιλελευθερισμού

reag

Η δεκαετία των 80s, εκτός από το Blade Runner, την τριλογία του Back to the future και λόγω της νοσταλγικής της χροιάς, το Vaporwave, μας άφησε στο κομμάτι της πολιτικής και οικονομικής κληρονομιάς το νεοφιλελευθερισμό. Με βασικούς εκπροσώπους τoν Ronald Reagan στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Margaret Thatcher στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο νεοφιλελευθερισμός καθόρισε την παγκόσμια οικονομία τη δεκαετία του 80’ καθώς και την πορεία της σοσιαλδημοκρατίας τα επόμενα χρόνια.

 

Ο νεοφιλελευθερισμός όμως δεν είναι απλά μια οικονομική ιδεολογία. Έχει κοινωνική προέκταση και οι αντιλήψεις του αποτυπώνουν ένα τρόπο ζωής. Που οδηγεί σε αδιέξοδο.

 

Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές αφορούν κυρίως τις ιδιωτικοποιήσεις κρατικών επιχειρήσεων καθώς και την εφαρμογή σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής. Εκεί εντοπίζεται ένα βασικό ζήτημα. Στο γεγονός ότι μεταφέρει την οικονομία στην ιδιωτική σφαίρα και βασίζει τα πάντα στην επιχειρηματικότητα η οποία πάντα εξαρτάται από κυβερνητικές πολιτικές. Αυτή η μορφή επιχειρηματικότητας όμως βάζει παντού τη στάμπα του κέρδους, της ανάγκης για αυξημένη παραγωγικότητα και του ανταγωνισμού. Αυτός όμως ο ανταγωνισμός δε βασίζεται πάντα σε κανόνες. Συχνά ρίχνει το βάρος στις πλάτες των εργαζομένων (μισθοί, ασφάλεια, συνθήκες εργασίας) ενώ είναι γνωστό πως οι μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως βασίζουν την παραγωγή τους στην εργασία ανθρώπων σε χώρες με φτηνά εργατικά χέρια.

 

Από την άλλη, ως κοινωνική αντίληψη βασίζεται στην αριστεία. Στην ικανότητα του ατόμου να πετυχαίνει πράγματα με βάση τις προσωπικές του ικανότητες δίχως βοήθεια, αφήνοντας συχνά εκτός της κοινωνικής εξίσωσης ανθρώπους δίχως συγκεκριμένες ικανότητες και ταξικά προνόμια αλλά και ανθρώπους με συγκεκριμένη φυλετική προέλευση.

 

Αριστεία όμως δεν είναι η ατομική επιτυχία αλλά η επίτευξη στόχων προς όφελος όλης της κοινωνίας. Η ατομική επιτυχία πρέπει να είναι προϊόν προσπάθειας που πατά πάνω σε δομές που έχει θεσπίσει η ίδια η κοινωνία για το άτομο πάνω στο οποίο δε θα γίνονται διακρίσεις. Μορφή κοινωνικής αριστείας είναι η κατασκευή καταλυμάτων για τη φροντίδα των προσφύγων. Άριστοι είναι αυτοί που βοηθούν πρόσφυγες στις ακτές των ελληνικών νησιών και αυτοί που εθελοντικά προσφέρουν τη βοήθεια τους σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και ειδικές ανάγκες. Αυτή είναι η κοινωνική αριστεία.

 

Το ιδανικό θα ήταν να μην υπάρχουν κοινωνίες διαφορετικών ταχυτήτων. Από τη στιγμή όμως που υφίστανται, είναι υποχρέωση των κρατικών θεσμών να δίνουν στους μη έχοντες τη δυνατότητα να απολαμβάνουν ίσες ευκαιρίες με τους έχοντες. Οι άνθρωποι φυσικά δεν περιμένουν το κράτος να λύσει όλα τους τα προβλήματα. Είναι ανάγκη όμως να νιώθουν ότι για κάθε νέο, για κάθε άτομο ξεχωριστά η πόρτα των ευκαιριών είναι ανοιχτή.

 

Η κοινωνία των αρίστων είναι αυτή που ζει υπό το δόγμα του «είμαι φύλακας του αδερφού και της αδερφής μου». Αυτές οι κοινωνίες λειτουργούν.

 

Για αυτό ο νεοφιλελευθερισμός αποτυγχάνει και οδηγεί σε αδιέξοδα. Επειδή βασίζεται στους διαχωρισμούς, δημιουργεί ακραίο ανταγωνισμό εις βάρος του ανθρώπου και προάγει την εκμετάλλευση. Μια τέτοια ιδεολογία δεν πρέπει να καπηλεύεται την αξία της αριστείας.

 

Γιατί εν τέλει, όλοι έχουν ίσα δικαιώματα στη ζωή, την ελευθερία και το κυνήγι της ευτυχίας.

 

Στη Μαρία.

Parker George


Wannabe δημοσιογράφος, με επαναστατικές ρίζες σφυρηλατημένες στην Αβάνα. Ξεχασμένος σε μια γωνιά του ευρωπαϊκού νότου.